ορχηστρικός, -ή, -ό [επίθετο]

[1]

Ορισμός

Επιθετικός προσδιορισμός ο οποίος περιγράφει τη σύνθεση και απόδοση ενός μουσικού μέρους από συμφωνικό ή άλλο μουσικό οργανικό σύνολο.

Ανάπτυξη

Με τις φράσεις ορχηστρική μουσική και ορχηστρικό ρεπερτόριο γίνεται αναφορά στις μουσικές συνθέσεις οι οποίες γράφτηκαν μεταξύ του 17ου και του 21ου αιώνα για ορχήστρα. Η ορχηστρική μουσική θεωρείται διακριτό μουσικό είδος και συμπεριλαμβάνει τις συμφωνίες, τα κοντσέρτα, τα συμφωνικά ποιήματα, τα μη αδόμενα μέρη οπερών και την κινηματογραφική μουσική.

Σήμερα ο όρος ορχηστρικός,-ή,-ό χρησιμοποιείται επίσης για να περιγράψει διασκευές μουσικών έργων και τραγουδιών, στις οποίες έργα αρχικά γραμμένα για σόλο όργανο ή φωνή, μουσικά σύνολα δωματίου, αλλά και κομμάτια της έντεχνης, λαϊκής, ροκ, τζαζ, χέβυ μέταλ ή ποπ μουσικής μεταγράφονται για εκτέλεση από μεγαλύτερα ορχηστρικά σύνολα.

Αγγλικά

orchestral

Γαλλικά

orchestral, orchestrale

Γερμανικά

orchestral, orchestrisch

Ιταλικά

orchestrale

Σχετικοί όροι

ορχήστρα, ενορχήστρωση, συμφωνικός, -ή, -ό, συμφωνία

Πεδίο εφαρμογής

• Όψις και παραγωγή
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

«Από την κινηματογραφική μουσική του [Γιώργου Μουζάκη] τίποτα δεν ξεπερνάει τη Βίλα των οργίων, με τα δύο τζαζίστικα, ορχηστρικά θέματα, που δίνουν τόνο ανάλαφρης αστυνομικής ταινίας σε σκηνές αγωνιώδους αναμονής ή καταδίωξης και το "άσχετο" εύθυμο θέμα των τίτλων, που ξεγελά ότι πρόκειται για απλή αισθηματική κωμωδία.»

Ο Παναγιώτης Τιμογιαννάκης αναφερόμενος στην ορχηστρική μουσική του Γιώργου Μουζάκη για τον κινηματογράφο.

Ιάσων Τριανταφυλλίδης, Γιώργος Μουζάκης: Βίρα τις άγκυρες. Η ζωή και το έργο του κορυφαίου μουσικού της επιθεώρησης. Αθήνα: Άγκυρα, σ. 127

«Tην Τρίτη 25 Ιουλίου το ορχηστρικό έργο ”Ojos Verdes”, αναθεωρείται και δίνει και τον τίτλο της εν λόγω φεστιβαλικής συναυλίας, όπου τη βασική σύνθεση ερμηνεύει η διεθνούς φήμης σοπράνο Σόνια Θεοδωρίδου. Ο πιανίστας, συνθέτης, αλλά και δημιουργός Ανδρέας Κατερινόπουλος φιλοξενείται στην σκηνή του Αρχαίου Ρωμαϊκού Ωδείου Πάτρας για μία ακόμη μυσταγωγική παράσταση στα πλαίσια του Διεθνούς Φεστιβάλ Πάτρας 2017. Το μινιμαλιστικό αυτό έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης το 2014, αποτελείται από 7 πρωτότυπα soundtracks και γράφτηκε για ένα υποθετικό φιλμ. Η ορχήστρα θα αποτελείται από ένα μικρό ensemble εγχόρδων(string ensemble) και πιο συγκεκριμένα από ένα κουιντέτο εγχόρδων, βιολιά, τσέλο, φλάουτο, πνευστά, ευρωπαϊκά κρουστά, κιθάρες, μπουζούκι και μαντολίνο.»

Απόσπασμα από άρθρο σε διαδικτυακό περιοδικό με τίτλο: Το ορχηστρικό έργο Ojos Verdes στο Αρχαίο Ρωμαϊκό Ωδείο Πάτρας.

elculture.gr...

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Ακρογιαλιές δειλινά. Ορχηστρική διασκευή — *Ακρογιαλιές δειλινά.* Ορχηστρική διασκευή

Το συμφωνικό ποίημα του [[#Αλεξάντρ Νικολάγιεβιτς Σκριάμπιν [Aleksandr Nikolayevich Scriabin]#]] με τίτλο Προμηθέας: Το ποίημα της φωτιάς (1908-10), το οποίο εκτός από συμφωνική ορχήστρα (εμπλουτισμένη με χρήση πιάνου, εκκλησιαστικού οργάνου και προαιρετικής χορωδίας), αξιοποιεί το όργανο tastiera di luce (πληκτροφόρο που παρήγαγε χρωματιστά φώτα). Παραγωγή της [[#Alte Oper Frankfurt [Παλαιά Όπερα Φρανκφούρτης]#]] (26 Σεπτεμβρίου 2014) Εκτέλεση από την [[#hr-Sinfonieorchester [Συμφωνική Ορχήστρα της Ραδιοφωνίας της Φρανκφούρτης]#]], με τον [[#Ντμίτρι Λέβκοβιτς [Dmitri Levkovich]#]] στο πιάνο. — Το συμφωνικό ποίημα του Αλεξάντρ Νικολάγιεβιτς Σκριάμπιν [Aleksandr Nikolayevich Scriabin] με τίτλο *Προμηθέας: Το ποίημα…*

Το χαμόγελο της Τζοκόντας. Έργο ορχηστρικής μουσικής του [[#Μάνου Χατζιδάκι [Manos Hatzidakis]#]], όπου η κλασική ενορχήστρωση συναντά την κινηματογραφική ατμόσφαιρα. — *Το χαμόγελο της Τζοκόντας*. Έργο *ορχηστρικής* μουσικής του Μάνου Χατζιδάκι [Manos Hatzidakis], όπου…

Ορχηστικό θέμα από την ταινία Το Αγκίστρι, 1976. Σύνθεση: [[#Γιώργος Χατζηνάσιος [Giorgos Hatzinasios]#]], φωνητικά: [[#Μαριάννα Τόλη#]]. — *Ορχηστικό* θέμα από την ταινία *Το Αγκίστρι*, 1976. Σύνθεση: Γιώργος Χατζηνάσιος [Giorgos Hatzinasios],…

To Caravan είναι ένα κλασικό ορχηστρικό τζαζ κομμάτι, συντεθειμένο από τον [[#Juan Tizol [Χουάν Τισόλ]#]] και τον [[#Duke Ellington [Ντιουκ Έλλινγκτον]#]], 1936. — To *Caravan* είναι ένα κλασικό *ορχηστρικό* τζαζ κομμάτι, συντεθειμένο από τον Juan Tizol [Χουάν Τισόλ]

Το ορχηστρικό ιντερμέδιο Διαλογισμός [Méditation] για σόλο βιολί και ορχήστρα είναι το δημοφιλέστερο μέρος της όπερας Θαΐς [Thaïs] του [[#Jules Massenet [Ζυλ Μασνέ]#]], 1894. — Το ορχηστρικό ιντερμέδιο *Διαλογισμός* [Méditation] για σόλο βιολί και ορχήστρα είναι το δημοφιλέστερο μέρος της…

[[#Epica#]] - The ghost in me. Ζωντανή εκτέλεση που ενσωματώνει ορχηστρική συνοδεία στο πλαίσιο του συμφωνικού μέταλ [symphonic metal]. (The Symphonic Synergy Show). — Epica - *The ghost in me*. Ζωντανή εκτέλεση που ενσωματώνει *ορχηστρική* συνοδεία στο πλαίσιο…

Το τέταρτο και τελευταίο μέρος της Συμφωνίας Νο. 45 του [[#Joseph Haydn [Γιόζεφ Χάυντν]#]] (γνωστής ως Συμφωνία του Αποχαιρετισμού). Στο εν λόγω μέρος συναντάμε ένα επιτελεστικό συμβάν (happening), καθώς τα μέλη της ορχήστρας αποχωρούν σταδιακά κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του έργου. Σε εκτέλεση από την [[#Sinfonia Rotterdam [Συμφωνική του Ρόττερνταμ]#]] και μουσική διεύθυνση από τον [[#Conrad van Alphen [Κόνραντ βαν Άλφεν]#]]. Ζωντανή ηχογράφηση του 2018 στην Χάγη (Nieuwe Kerk). — Το τέταρτο και τελευταίο μέρος της Συμφωνίας Νο. 45 του Joseph Haydn [Γιόζεφ Χάυντν] (γνωστής…

Κινέζικη Ορχηστρική Μουσική, [[#China National Traditional Orchestra [Κινεζική Παραδοσιακή Ορχήστρα]#]]. — Κινέζικη Ορχηστρική Μουσική, China National Traditional Orchestra [Κινεζική Παραδοσιακή Ορχήστρα].

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Η πρώτη σελίδα από την αυτόγραφη παρτιτούρα της Συμφωνίας Νο 41 του [[#Wolfgang Amadeus Mozart [Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ]#]]. — Η πρώτη σελίδα από την αυτόγραφη παρτιτούρα της Συμφωνίας Νο 41 του Wolfgang Amadeus Mozart…

βασική

Broder, N. (1960). The beginnings of the orchestra. Journal of the American Musicological Society, 13(1/3), 174–180. doi.org...

Calissendorff, M., & Hannesson, H. F. (2016). Educating orchestral musicians. Cambridge University Press. doi.org...

Escott, A. (2008). Orchestral performance practice revealed in a conservatoire’s historic collections. Fontes Artis Musicae, 55(3), 484–494. www.jstor.org...

Philip, R. (2018). The classical music lover’s companion to orchestral music. Yale University Press.

Wotton, T. S. (1929). Orchestral balance. The Musical Times, 70(1032), 115–118. doi.org...

Zaslaw, N. (1988). When is an orchestra not an orchestra? Early Music, 16(4), 483–495. www.jstor.org...

συμπληρωματική

Leuchtmann, H. (2000). Wörterbuch Musik / Dictionary of terms in music: Englisch – Deutsch / English – German. J. B. Metzler’sche Verlagsbuchhandlung & Carl Ernst Poeschel GmbH.

APA

Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. (n.d.). ορχηστρικός, -ή, -ό. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/ορχηστρικός, -ή, -ό

Chicago

"ορχηστρικός, -ή, -ό." Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. Accessed 17 April 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/ορχηστρικός, -ή, -ό.

1741